Tại sao bạn luôn thích lướt Tiktok. Làm sáng tỏ 5 nguyên nhân gốc rễ khiến bạn nghiện nó và nó thực sự rất khó bỏ!|InsHat

Tại sao bạn luôn thích lướt Tiktok. Làm sáng tỏ 5 nguyên nhân gốc rễ khiến bạn nghiện nó và nó thực sự rất khó bỏ!

2914 InsHat

Không biết các bạn có giống tôi không, tôi rất thích TikTok, một khi lướt là sẽ mất mấy tiếng đồng hồ và không dừng lại được, không cần biết là bản thân rảnh hay bận, dù chỉ có 3-5 phút rảnh rỗi tôi sẽ mở TikTok và xem một chút, khoảng thời gian vụn vỡ đã bị Tiktok chiếm giữ hoàn toàn, vì tôi vừa cảm thấy bản thân mình kém tự chủ, và tôi cảm thấy càng khó chịu hơn khi dành thời gian cho TikTok. Để không bị TikTok trói buộc mình, tôi đã lựa chọn xóa nó. 

Theo báo cáo nghiên cứu người dùng trên TikTok, khoảng 22% người dùng TikTok sử dụng ứng dụng Tiktok hơn 1 giờ mỗi ngày. Tỷ lệ người dùng hoạt động hàng ngày so với người dùng hoạt động hàng tháng trên TikTok đã đạt 0,45, nghĩa là trung bình một người có 13,5 số ngày mở và sử dụng ứng dụng này mỗi tháng, nội dung video của TikTok mang đến trải nghiệm xem toàn màn hình, đây là yếu tố quan trọng để TikTok thu hút người dùng. 

Tuy nhiên, nó có thể khiến bạn nghiện TikTok vì nó sử dụng một số chi tiết tương tác lớn và nhỏ để làm cho dopamine trong não của bạn tăng vọt và trở thành nghiện hành vi. Cơ chế sinh lý của nghiện hành vi cũng giống như nghiện chất kích thích. Chúng đều là kết quả của việc kích thích cùng một khu vực trong não. Trong cuốn sách “Irresistible: The Rise of Addictive Technology and the Business of Keeping Us Hooked” (Không thể cưỡng lại: Sự trỗi dậy của công nghệ gây nghiện và việc kinh doanh khiến chúng ta bị cuốn hút) của Adam Alter, một học giả nổi tiếng  và là Tiến sĩ Tâm lý học tại Đại học Princeton, ông đã liệt kê sáu thành phần của gây nên chứng nghiện hành vi, đó là:

1. Mục tiêu hấp dẫn. 

2. Không thể ngăn cản và không thể đoán trước những phản hồi tích cực. 

3. Cảm giác cải thiện từng bước.

4. Nhiệm vụ TikTok ngày càng khó.

5. Tạm thời chưa có phương pháp giải quyết những căng thẳng.

6. Kết nối xã hội mạnh mẽ.

Là một nền tảng mang lại lưu lượng truy cập cực cao, TikTok đã thỏa mãn những yếu tố nêu trên, đồng thời mang đến những mức thưởng và sự phấn khích khác nhau khiến người dùng không thể chối từ, khiến chúng ta hình thành “nghiện hành vi”. Dưới đây tôi sẽ phân tích những nguyên tắc cơ bản đằng sau TikTok, sau khi xem xong bạn phải chợt nhận ra rằng những đoạn video ngắn tưởng chừng đơn giản thực chất lại chứa đựng những nguyên tắc tâm lý này. 

Nội dung không thể đoán trước

Trên trang đề xuất của trang chủ TikTok, mỗi khi trượt ngón tay, chúng ta dường như không bao giờ đoán được video tiếp theo sẽ là gì. Giống như một câu thoại trong , cuộc sống giống như một hộp sôcôla vậy, bạn sẽ không bao giờ biết bạn sẽ nếm được loại mùi vị nào, loại cơ chế này có thể được gọi là phần thưởng biến đổi ngẫu nhiên không liên tục, mỗi lần bạn vuốt có thể sẽ xuất hiện những chú chó mèo đáng yêu, những đoạn video vui nhộn, video dạy về một mẹo nào đó, hoặc động lực sống của một ngôi sao nhất định. Người ta ước tính rằng chỉ có thuật toán đề xuất được cá nhân hóa của TikTok mới biết câu trả lời.

Ngay cả khi đôi lúc bạn không thích những video do TikTok đề xuất, bạn cũng có thể nghĩ theo hướng rằng bạn không thích nó và bạn sẽ lướt qua chúng, như vậy cũng không sao cả. Mỗi video cũng chỉ có 15 giây và không được coi là quá dài. Ngay cả khi đoạn video đó quá dở và thiếu sáng tạo thì bạn cũng sẽ nghe thấy những âm thanh từ Tiktok mang đến đầy sự căng thẳng, ý tưởng này có thể được gọi là “Công nghệ Haptic”, nó sẽ thay đổi những cảm xúc tiêu cực mà chúng ta tạo ra khi sử dụng TikTok. Ứng dụng TikTok cho phép người dùng xem video trên đó hình thành nên yếu tố “không thể ngăn cản và không thể đoán trước những phản hồi tích cực” của chứng nghiện hành vi. 

Vòng tuần hoàn không đổi

Phát lại video trong TikTok, một trong những tương tác quan trọng là tính năng phát lại vòng lặp tự động. Chỉ cần vuốt ngón tay lên, video toàn màn hình với nhạc nền cá nhân hóa sẽ xuất hiện, có phải nó đang phản hồi quá mức không, cảm giác “không chuẩn bị trước này” thực sự là khoa học. Người đoạt giải Nobel Daniel Kahneman tin rằng các bộ phận của não người chịu trách nhiệm về các cơ quan cảm giác cấp thấp hơn sẽ nhận các kích thích bên ngoài trong thời gian sớm nhất, chẳng hạn như kích thích thính giác và thị giác, và vùng vỏ não trước trán, nơi chịu trách nhiệm suy nghĩ lý trí luôn chậm hơn nửa nhịp.

Do đó, não của chúng ta sẽ tiếp nhận âm nhạc và hình ảnh của TikTok trước, sau đó mới suy nghĩ một cách lý trí. Video này nói về điều gì, sai đó mình sẽ nhấn like hay sẽ bỏ qua nó, như tính năng tự động phát lại video trên TikTok, những chấm nhỏ màu đỏ trong tin nhắn của Zalo đều gây lãng phí thời gian khi mọi người không có sự chuẩn bị.

15 giây chưa hoàn thành ý tưởng

Các video của TikTok có thời lượng 15 giây và thường không thể hiện được phần nhạc nền hoàn chỉnh và nội dung của video nói chung không thể hiện được toàn bộ câu chuyện và tình tiết. Vì vậy, nhiều video TikTok sẽ tạo cho người xem cảm giác dừng lại đột ngột, và nhiều người sẽ vô tình xem nó vài lần, và thậm chí nhớ những video chưa hoàn chỉnh này. Đây được xem là một hiện tượng tâm lý và được gọi là “hiệu ứng Zeigarnik”. Lý thuyết này cho rằng mọi người có động lực hoàn thành công việc theo bản năng, và những thứ chưa được xử lý sẽ để lại ấn tượng sâu sắc hơn những thứ đã được xử lý. 

Vào đầu thế kỷ 20, nhà tâm lý học Bluma Wulfovna Zeigarnik đã thực hiện một thí nghiệm nổi tiếng, bà yêu cầu một nhóm người lớn làm 20 nhiệm vụ nhỏ ngắn hạn, chẳng hạn như tự tay nặn đất sét dẻo, gấp hộp và làm các bài toán giải đố trí tuệ, Bluma Wulfovna Zeigarnik yêu cầu những người tham gia hoàn thành một số nhiệm vụ và can thiệp vào các nhiệm vụ khác chưa hoàn thành. Sau đó, những người tham gia được yêu cầu nhớ lại các nhiệm vụ họ đã làm. Dữ liệu cho thấy các nhiệm vụ chưa hoàn thành được ghi nhớ nhiều gấp đôi so với các nhiệm vụ đã hoàn thành. Những việc chưa hoàn thành này luôn được ghi nhớ trong lòng và khiến bản thân cảm thấy lo lắng. Tác dụng tích cực của TikTok là thúc đẩy mọi người hoàn thành nhiệm vụ, còn tác động tiêu cực là khiến mọi người rơi vào trạng thái trì hoãn vô tận, và nó cũng là yếu tố “căng thẳng cần được giải quyết nhưng vẫn chưa được giải quyết” của chứng nghiện hành vi.

Nút like tương tác tràn đầy tình yêu thương

Vị trí like trong TikTok nằm ngay dưới ảnh đại diện của người tải video lên, được đặt ở vị trí rất thuận tiện và quan trọng, sau khi người xem video bấm vào nút like, một trái tim màu đỏ sẽ tự động bật ra và lấp đầy khoảng trống đó, những màu sắc và sự xuất hiện này ngay lập tức có thể mang lại phản hồi tích cực cho những người bấm like. Việc khiến mọi người cảm thấy bấm like cũng được coi là một điều hạnh phúc, nhưng người tải video lên mới là người bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi hành động của việc bấm like. Xem video trên trang đề xuất đã có hơn 10.000 lượt thích, đó là một điều rất đáng mừng.

Nếu không có ai thích video do chính bạn tải lên, điều đó không chỉ khiến bản thân cảm thấy khó chịu mà còn giống như một sự lên án của công chúng. Video của bạn không đủ thú vị và không có đủ bạn bè để tương tác. Theo kinh nghiệm của người tải video lên, lượt thích cũng là một biến ngẫu nhiên mang tính không liên tục. Nó sẽ khiến mọi người có mong muốn có được nó mạnh mẽ hơn. Ví dụ: nó sẽ khiến mọi người bắt đầu chuyển tiếp nó đến FB và IG để quảng cáo. Ví dụ: TikTok sẽ mở ứng dụng thường xuyên hơn để xem động thái các trang thông báo, giống như việc khi chúng ta đăng xong bài trên FB chúng ta sẽ thường chú ý đến việc có ai để lại tin nhắn hoặc nhấn thích hay không.

 Những thách thức trong nhiệm vụ kích thích sự tham gia

Kelly Zhang, Chủ tịch TikTok tại Trung Quốc, từng nói rằng thiết kế sản phẩm TikTok có một tính năng thú vị gọi là “challenge - thách thức”, đó là sử dụng các ý tưởng hoạt động để tạo ra các chức năng sản phẩm và các hiệu ứng đặc biệt để hoàn thành việc khởi động nguội của chức năng và chức năng này có trong nhiều sản phẩm. Một số được gọi là đề tài và một số được gọi là chủ đề. Trên thực tế, là khiến mọi người thể hiện bản thân dựa trên một chủ đề. “Trợ lý TikTok” trong nền tảng TikTok luôn phát động các hoạt động thử thách chính thức. Số lượng người tham gia từ mười nghìn đến hàng trăm nghìn người. 

Các video được xếp hạng cao nhất trong thử thách thường nhận được hàng trăm nghìn hoặc thậm chí hàng triệu lượt xem trên TikTok và vô số bình luận. Việc tham gia thử thách cần có thời gian, năng lượng và nhân lực để quay và chỉnh sửa một TikTok dài 15 giây. Trong quá trình quay TikTok, nó thường tạo ra một cảm giác tham gia hoặc thậm chí là khó khăn, và những cảm giác này đều là thành phần cần thiết cho trải nghiệm của chứng nghiện hành vi.

Nghiện hành vi, TikTok của chúng ta đã thay đổi lớn như thế nào?

Khi bản thân bạn xuất hiện chứng nghiện hành vi TikTok, bạn không thể biết chính xác khi nào mình sẽ mở TikTok, chưa nói đến việc bạn sẽ sử dụng TikTok trong bao lâu sau khi mở nó, và khi nào thì bạn sẽ đóng ứng dụng, vì vậy bạn quyết định từ bỏ các hoạt động khác và tiếp tục sử dụng TikTok, nhưng ngay cả khi bạn tiếp tục ở lại TikTok, bạn cũng không thể tận hưởng niềm vui khi sử dụng TikTok như trước nữa. Tất nhiên, hãy thay thế TikTok bằng các sản phẩm Internet khác, chẳng hạn như FB và IG, cả hai đều đã được thành lập và gây nên chứng nghiện hành vi như ứng dụng khác, não của chúng ta sẽ trải qua ba sự thay đổi: phản ứng khử cực, phản ứng nhạy cảm và thoái hóa thùy trán của não.

Hậu quả của chứng nghiện hành vi

Sau khi thần kinh não bộ thích ứng với một kích thích nào đó nó sẽ muốn tiếp tục lặp lại cảm giác này để hình thành cảm giác khao khát, khi một người tiếp tục lặp lại hành vi tương tự thì vùng bị kích thích sẽ hình thành khả năng chịu đựng. Dưới cùng một kích thích, việc sản xuất dopamine và các thụ thể dopamine sẽ giảm, đây là phản ứng khử cực. Phản ứng nhạy cảm là làm cho con người nhạy cảm hơn với những thông tin liên quan đến chất gây nghiện, trong mắt người mắc chứng nghiện, chất gây nghiện sẽ trở nên hấp dẫn hơn những thứ khác. Sự thoái hóa của thùy trán của não sẽ làm suy yếu khả năng kiểm soát xung động và đoán trước hậu quả của người nghiện, khiến họ không thể kiểm soát được bản thân.

Có phải lỗi của bạn là việc bạn không thể tắt được ứng dụng? Tristan Harris, được biết đến như một nhà phác đồ tâm lý, tin rằng vấn đề nghiện điện thoại di động của mọi người không phải do thiếu động lực trên TikTok, đó là vì đằng sau ứng dụng, nhiều người đang nghiên cứu sâu về tâm lý và cảm giác sử dụng của người dùng nhằm mục đích “phá hủy kỷ luật bản thân của bạn.” Định nghĩa về chứng nghiện tương đối tiêu cực. Nhà tâm lý học Adam Alter đã nói ở trên tin rằng chỉ khi phần thưởng do một hành vi mang lại vào thời điểm cuối cùng được bù đắp bởi hậu quả tàn phá của nó, thì hành vi đó mới được gọi là nghiện. 

 Nói cách khác, nếu việc sử dụng TikTok không mang lại cho bản thân niềm vui, và thời gian bị nó chiếm dụng không gây hậu quả nghiêm trọng thì không bị coi là nghiện hành vi, nhưng không có nghĩa là hậu quả không nghiêm trọng.

Năm 2010, Steve Jobs từng nói với “Thời báo The New York Times” rằng ông sẽ không bao giờ cho con mình sử dụng IPad. Evan Clark Williams, một trong những người sáng lập Twitter và Medium, nói rằng ông sẽ không mua iPad cho con mình, Nolan Sorrento trong phim “Ready Player One”, cũng không thích chơi “Oasis Games”, ngay cả mật khẩu cũng không thèm nhớ.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về kiến thức tâm lý học, bạn có thể tìm đọc bài viết này: Một thí nghiệm tiết lộ bí quyết mô hình của người thành công!?| Thử nghiệm kẹo bông, nâng cao khả năng trì hoãn sự hưởng thụ.

Đọc xong bài viết hướng dẫn mà bạn vẫn chưa biết làm thế nào để bắt đầu kiếm tiền online thì hãy tham gia kết bạn zalo ngay, sẽ có người giải đáp và chỉ cho bạn nhiều thông tin tài chính hơn.

 

Similar

Recommend